Akcja - papier wartościowy, potwierdzający udział jego
posiadacza w majątku i zyskach przedsiębiorstwa (spółki akcyjnej) oraz dający
mu prawo współzarządzania przedsiębiorstwem (proporcjonalnie do swojego
udziału). Klasyczna akcja składa się z
płaszcza, talonu, kuponów dywidendowych oraz akcji właściwej. Akcje można
klasyfikować według wielu kryteriów:
|
Kryterium |
Typ akcji |
|
Liczba udziałów wynikających z jednego dokumentu |
|
|
Określenie posiadacza |
|
|
Określenie wartości nominalnej majątku
przypadającego na akcję |
z określeniem wartości nominalnej, bez określenia
wartości nominalnej |
|
Wpływ na zarządzanie przedsiębiorstwem i udział w
zyskach przedsiębiorstwa |
Czek
- papier wartościowy zawierający
polecenie wystawcy skierowane do banku, w którym zdeponował pieniądze, aby wypłacił
on osobie wskazanej w treści czeku określoną w nim sumę pieniężną. Czeki
zastępują gotówkę i są najczęściej stosowane przy zapłacie za towary i usługi.
Czeki można podzielić następująco:
|
Kryterium |
Typ czeku |
|
Określenie posiadacza |
imienny, na okaziciela |
|
Sposób wypłaty pieniędzy |
gotówkowy, rozrachunkowy |
Kuks
- rodzaj akcji emitowanej przez
przedsiębiorstwo górnicze (kopalnię).
List
hipoteczny – patrz list zastawny.
List zastawny – rodzaj obligacji emitowanej przez instytucję kredytową udzielającą
pożyczek zabezpieczanych hipotecznie. Wielkość tych pożyczek, zabezpieczonych
hipoteką odpowiada wielkości emisji listów zastawnych. Jednocześnie kwota
spłaconych odsetek i rat pożyczek odpowiada wartości umarzanych listów
zastawnych. Instytucja kredytowa (zazwyczaj Towarzystwo Kredytowe Miejskie lub
Ziemskie, ewentualnie Bank Państwowy) stanowi więc rodzaj pośrednika między
nabywcą listu zastawnego a pożyczkobiorcą. Listy zastawne miały zazwyczaj
gwarancje Skarbu Państwa, gdyż posiadały doskonałe zabezpieczenie udzielonego
kredytu (wartość hipoteki przekraczała 2-3 razy wartość udzielonej pożyczki);
jednocześnie były korzystniej oprocentowane niż obligacje państwowe. Były więc
chętnie kupowane i stanowiły dużą część obrotu Warszawskiej Giełdy Pieniężnej.
Obligacja - papier wartościowy, potwierdzający fakt udzielenia
przez nabywcę obligacji pożyczki jej emitentowi. Jednocześnie obligacja stanowi
zobowiązanie emitenta do spłacenia pożyczki w określonym terminie oraz
precyzuje wielkość i sposób wypłaty odsetek. Klasyczna obligacja składa się z
płaszcza, talonu, kuponów odsetkowych oraz zapisu dłużnego (obligacji
właściwej). Obligacje można klasyfikować według wielu kryteriów:
|
Kryterium |
Typ obligacji |
|
Okres, na jaki udzielono pożyczki |
krótkoterminowa, długoterminowa |
|
Określenie posiadacza |
imienna, na okaziciela |
|
Sposób naliczania odsetek |
o stałym oprocentowaniu, o zmiennym oprocentowaniu |
|
Krąg nabywców obligacji |
wewnętrzna, zagraniczna |
|
Określenie waluty |
w złotych, w walutach obcych, w złotych w złocie, w
markach polskich |
|
Liczba obligacji w jednym dokumencie |
świadectwo ułamkowe, pojedyncza, zbiorowa |
|
Osoba emitenta |
państwowa, komunalna, list zastawny,
przedsiębiorstwa |
Papier
wartościowy - dokument,
potwierdzający fakt posiadania pewnych praw majątkowych. Prawa te mogą być
finansowe (akcja obligacja, czek, weksel) oraz towarowe (konosament). Samo
posiadanie papieru wartościowego jest dowodem własności praw majątkowych. Ten
fakt odróżnia papiery wartościowe od wszelkich zaświadczeń, certyfikatów itp.
Ponieważ posiadanie dokumentu (zwłaszcza na okaziciela) jest równoznaczne z
posiadaniem własności, podobnie jak w przypadku banknotów, papiery warotściowe
posiadają zabezpieczenia przed fałszowaniem: znaki wodne, wykonanie specjalną
techniką drukarską itp.
Weksel - papier wartościowy zawierający zobowiązanie osoby na nim podpisanej
do zapłaty pewnej kwoty pieniężnej w ściśle określonym czasie i miejscu na
rzecz osoby wskazanej w treści weksla, która jest prawnym posiadaczem weksla.
Weksle dzieli się na własne (sola, proste, suche), w których wystawca
sam zobowiązuje się zapłacić oraz trasowane (ciągnione, trata), w
których wystawca wskazuje osobę zobowiązaną do zapłaty.
00-662 Warszawa, ul.Koszykowa 75
tel. 48 (22) 660 73 39